Wie tien jaar geleden in zijn straat rondkeek, zag de buren een mooie sierbestrating leggen. Wie nu rondkijkt, ziet diezelfde buren die tegels eruithalen. Onttegelen is inmiddels een echte beweging. Steden stimuleren het, tuincentra zien de vraag naar vaste planten stijgen, en gemeenten betalen er in steeds meer gevallen voor mee. Maar wat zit er eigenlijk achter die verschuiving?
Waarom een tuin vol tegels tegenwoordig nadelen heeft
Een tegeltuin is onderhoudsvriendelijk, dat is het voordeel. Maar de keerzijde is steeds duidelijker geworden. Bij een hittegolf absorbeert bestrating overdag warmte en straalt die s avonds weer terug, waardoor de temperatuur in dichtbebouwde wijken merkbaar hoger blijft. Dit is wat klimaatwetenschappers het stedelijk hitte-eilandeffect noemen - en Nederlandse steden merken het meer en meer.
Daarboven neemt een betegelde tuin vrijwel geen hemelwater op. Bij een plensbui stroomt al het water via de goten naar het riool, dat zo n aanbod niet altijd aankan. Het resultaat: wateroverlast in straten en kelders. Een vierkante meter groen absorbeert per jaar honderden liters regenwater die anders in het riool belanden.
Hoeveel tegels zijn eigenlijk te veel
Milieu Centraal hanteert als vuistregel dat je maximaal 15 m2 van je tuin mag verharden. Is je tuin groter, dan zou minstens 80% groen moeten zijn. In de praktijk zit Nederland daar ver boven: een aanzienlijk deel van de Nederlandse tuinen bestaat voor meer dan de helft uit bestrating.
Heb je een doorzonwoning met een achtertuin van 40 m2? Dan is een terras van 20 m2 eigenlijk al te veel. Dat klinkt streng, maar je hoeft echt niet je hele terras te slopen. Zelfs een strook van 4 bij 2 meter die je van tegels naar planten omzet, maakt al een flinke dent.
Wat plant je op de vrijgekomen plek
Hier begint het leukste deel. Onttegelen betekent niet dat je meteen een veeleisende moestuin moet aanleggen. Vaste planten zijn de makkelijkste keuze: ze groeien elk jaar terug, vragen weinig onderhoud na het eerste seizoen en trekken bijen en vlinders aan.
Populaire keuzes voor voormalige terrasplekken:
- Lavendel - droogtebestendig, geeft geur en kleur en trekt hommels
- Sedum - spreidt zich vanzelf, ideaal voor plekken met weinig grond
- Siergras (miscanthus) - geeft beweging en structuur, ook in de winter mooi
- Hosta - voor schaduwplekken onder een boom of langs een schutting
Wil je toch iets bijzonders en kleurrijks? Lees dan ook waarom lupine dit jaar zo populair is in de tuin - het is een van de meest opvallende vaste planten voor een net aangelegd border.
Heb je eenmaal je beplanting aangelegd, zorg dan dat de eerste weken het water goed zit. Nieuwe planten hebben een aanlooptijd nodig. Als je niet elke dag met een slang wilt staan, lees dan ons artikel over automatisch bewateren - dat bespaart je veel gedoe in de hete zomerweken.
Zo vraag je subsidie aan bij jouw gemeente
Hier wordt het interessant. Steeds meer gemeenten betalen huiseigenaren voor het onttegelen van hun tuin. Amsterdam geeft 15 euro per m2 met een maximum van 1.000 euro. Ermelo geeft 20 euro per m2 met een maximum van 2.500 euro. Ook Rotterdam, Utrecht en tientallen kleinere gemeenten hebben actieve regelingen.
Via de groensubsidiewijzer van Milieu Centraal zoek je op postcode welke subsidie in jouw gemeente beschikbaar is. De meeste regelingen vragen om een foto voor en na, plus een opgave van het aantal vierkante meters dat je hebt onttegeld. Sommige gemeenten werken met een wachtlijst - vroeg aanvragen is slim.
Kijk voor de meest actuele informatie op het stappenplan van Milieu Centraal, dat ook praktische tips geeft over grondvoorbereiding en plantkeuze.
Zelf onttegelen - zo pak je het aan
Het gereedschap dat je nodig hebt is minimaal: een beitel of voegspijker, een tegel lifter, een kruiwagen en een plek om de tegels naartoe te brengen. Bij de milieustraat kun je ze gratis aanbieden; ook een container is een optie als je veel tegels hebt.
De stappen in het kort:
- Hak de voegen open met een beitel of voegspijker
- Til de tegels op met een tegel lifter - wrikken werkt beter dan tillen
- Schep de bovenste laag zand weg (circa 5 cm)
- Vul op met teelaarde of compost gemengd met potgrond
- Plant direct, of leg tuindoek als tijdelijke oplossing
Een ding om op te letten: veel tegels zijn zwaarder dan ze eruitzien. Werk per vier tegels tegelijk en til altijd met je knieën. Een middag werk is genoeg voor een strook van 8 m2.
Wat je tuin ermee wint
Een onttegelde tuin is koeler in de zomer, neemt regenwater op en trekt dieren aan die anders nergens in de stad meer terecht kunnen. Maar de meeste mensen die het gedaan hebben zeggen achteraf iets simpels: een tuin met planten doet gewoon meer. Je hebt iets om naar te kijken, iets dat verandert met de seizoenen. Tegels staan er volgend jaar nog precies hetzelfde bij.
En als je gemeente ook nog eens meebetaalt, is er eigenlijk geen reden meer om te wachten.